Ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 161, poz. 1279) dokonano nowelizacji regulacji dotyczącej świadectw charakterystyki energetycznej budynków. Większość przepisów w niej zawartych obowiązuje już od 15 października 2009 r. Jednakże art. 5 ust. 4a oraz art. 52 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, wejdą w życie z dniem 31 grudnia 2009 r.
Zamiarem rządowego inicjatora było, jak czytamy w uzasadnieniu do projektu ustawy, uzupełnienie oraz zmiana istniejących regulacji ustawowych, zawartych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane i ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, pod kątem wypełnienia ustaleń dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Zakres zmian dotyczyć miał w szczególności: określenia sytuacji, w których powstaje obowiązek sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej lokalu mieszkalnego, wprowadzenia reguł postępowania, zasad niezależności oraz odpowiedzialności zawodowej osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej oraz doprecyzowania zasad prowadzenia rejestrów osób uzyskujących uprawnienia do sporządzania tych dokumentów. Większość z nich była od dawna oczekiwana i pożądana.
W trakcie prac legislacyjnych analizowano m.in. kryteria, które winna spełniać osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków. Według rządowych legislatorów, świadectwa charakterystyki energetycznej nie powinny być sporządzane przez osoby będące jednocześnie uczestnikami procesu budowlanego, wykonawcami robót budowlanych, właścicielami i zarządcami budynków, lokali mieszkalnych lub części budynków stanowiących samodzielną całość techniczno-użytkową, a także właścicielami spółdzielczych własnościowych praw do lokali. Ponadto proponowano, by osoba sporządzająca świadectwo charakterystyki energetycznej nie mogła mieć powiązań kapitałowych z w/w osobami.
W toku prac komisji, po otrzymaniu opinii prawnej Biura Analiz Sejmowych, ustalono, iż sporządzać świadectwa nie będą mogli jedynie właściciele budynków, lokali mieszkalnych lub części budynków stanowiących samodzielną całość techniczno-użytkową oraz osoby, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Ograniczenie to jednak, wydaje się być niezgodne z dyrektywą 2002/91/WE.
W systemie źródeł prawa Unii Europejskiej, dyrektywa stanowi instrument harmonizacji prawa państw członkowskich. Wiąże ona państwa, do których jest adresowana, co do zamierzonego celu, pozostawiając władzom krajowym wybór form i środków. Zdarza się jednak, że dyrektywy charakteryzują się wysokim stopniem szczegółowości i precyzyjnie wskazują państwom zakres regulacji, podlegający implementacji.
Celem dyrektywy 2002/91/WE było przede wszystkim wprowadzenie obowiązku certyfikacji budynków, jako kolejnego środka służącego ograniczeniu emisji dwutlenku węgla, poprzez poprawienie efektywności energetycznej. Dyrektywa zawiera także szereg wskazówek dotyczących sposobu realizacji tego obowiązku. Państwa członkowskie zostały zatem zobowiązane, nie tylko do wprowadzenia do swoich ustawodawstw instytucji świadectw charakterystyki energetycznej, ale także do ustanowienia konkretnych wymagań przy realizacji tego projektu. Jednym z nich, było określenie kręgu osób uprawnionych do sporządzania charakterystyki energetycznej budynków i opracowania dokumentu świadectwa.
Dyrektywa przewiduje sporządzanie świadectw przez wykwalifikowanych i/lub akredytowanych ekspertów o niezależności gwarantowanej na podstawie obiektywnych kryteriów, bez względu na to, czy działają oni jako samodzielni fachowcy, czy też są zatrudnieni w publicznych lub prywatnych jednostkach (preambuła, art. 10 Dyrektywy).
Polska regulacja, która wprowadza ograniczenie opracowywania charakterystyki energetycznej jedynie w stosunku do właścicieli budynków, tego wymogu nie spełnia. Podkreślano to już w uzasadnieniu rządowego projektu, wskazując na argument, iż nikt nie może być sędzią we własnej sprawie. Zawsze bowiem, w przypadku uczestników procesu budowlanego, wykonawców robót budowlanych, zarządców, powstaje ryzyko, iż charakterystyka energetyczna budynków, a następnie opracowane na jej podstawie samo świadectwo, będzie przygotowywane w sposób nieprawidłowy, np. w celu zatajenia rzeczywistego stanu rzeczy, podwyższenia wartości realizacji, zmniejszania kosztów inwestycji. Taki przebieg zdarzeń doprowadzić może do pozbawienia tej instytucji jej funkcji. To już zaś bezpośrednio godzi w cel Dyrektywy i może stanowić podstawę do wyciągnięcia wobec Polski konsekwencji. Wskazać bowiem należy, iż obowiązkiem państwa członkowskiego UE jest nie tylko terminowe, ale i pełne transponowanie norm zawartych w dyrektywach do prawa krajowego. O pełnej implementacji możemy zaś mówić, gdy wprowadzone do porządków prawnych państw członkowskich regulacje odpowiadają również celom w niej wskazanym. W przypadku naruszenia przez państwo obowiązku pełnej implementacji dyrektywy, Komisja Europejska może skierować przeciwko takiemu państwu skargę do ETS.
W związku z tym, zasadnym jest wniosek o konieczności szybkiej zmiany tych przepisów.
apl. adw. Anna Błaszczyk
Kancelaria Adwokacka
Szulejewski & Marciniak s.c.
ul. Biała 4 lok. 37
00 - 895 Warszawa
tel./fax 022 - 624 17 86
adw@szulejewski-marciniak.pl
Poleć ten artykuł znajomym
Wiadomości
